म : तुला सांगतो , देव वगैरे काही नसतं रे… त्याच्या अस्तित्वाचा कोणताही पुरावा नाही.
ग: अरे, अनेक संतांनी ईश्वराचा अनुभव घेतला आहे आणि त्यांचे अनुभव लिहून ठेवले आहेत.
म : हॅ.. मला तसले पुरावे मान्य नाहीत हां… संतही माणसेच असतात आणि त्यांच्याकडूनही चूक होऊ शकते.
ग: ठीक आहे, पण मग तुला 'पुरावा' म्हणजे नक्की काय अपेक्षित आहे?
म : प्रत्यक्ष, अनुभवजन्य पुरावा… जो मी स्वतः पडताळून पाहू शकेन.
ग: हम्म… ठिक आहे. चल, चहा घेतोस? या समोरच्या टपरीवरील काका मस्त चहा बनवतात.
म : हाहा! हार मान्य केलीस का? तर मग चहा घेऊच आणि पैसे तू द्यायचेस
ग: बरं बाबा … तू चल तर..
…. काका , दोन स्पेशल चहा द्या, मस्त आलं-वेलची टाकून!
……….
म : चांगला आहे रे चहा… त्यातून तू पैसे देणार म्हणून अजूनच चांगला लागत आहे, हॅ हॅ!
ग: हाहा, तेही खरंच… अरे वाह, हातात नवीन घड्याळ आहे का?
म : हो! अरे मी वाटच पाहत होतो की तुझं लक्ष जातंय की नाही
ग: मस्त आहे… महाग असेल ना?
म : हो, महाग तर असणारच कारण हे अस्सल रोलॅक्स (Rolex) घड्याळ आहे. दीड लाख मोजलेत मी याला
ग: बापरे … अरे पण ते अस्सल आहे हे तुला कसे कळले?
म : घड्याळासोबत त्याचे अस्सलतेचे प्रमाणपत्र घेतलेय. वेडा वाटलो काय मी?
ग: तसं नाही.. पण त्या प्रमाणपत्रांचं काय सांगता येत नाही…
म : म्हणजे?
ग: अशी प्रमाणपत्रे कोणीही बनवून देऊ शकतं-
म : अरे बाबा, रोलॅक्स कंपनीचं प्रमाणपत्र आहे ते!
ग: हो, पण ते प्रमाणपत्र माणसंच बनवतात ना… आणि माणसांकडून चुका होऊ शकतात.
म : ओह… आलं लक्षात माझ्या. पण ही गोष्ट वेगळी आहे-
ग: म्हणजे तुझे रोलॅक्स अस्सल आहे हे सिद्ध करण्यासाठी तुलाही मानवी साक्ष आणि मानवी संस्थांवरच अवलंबून राहावे लागते.
म : तरीही-
ग: कोण कुठल्या एखाद्या मानवी इंजिनीअरने दिलेले प्रमाणपत्र तू डोळे झाकून स्वीकारतोस, पण संतांची साक्ष मात्र नाकारतोस?
म्हणजे , जेव्हा सोयीचे असते तेव्हा तू मानवी पडताळणीवर, मानवी प्रमाणपत्रावर विश्वास ठेवतोस. पण देवाच्या बाबतीत मात्र तीच तू नाकारतोस… ऐसा कैसे चलेगा राजा?.
म : …
ग: हे बघ… मुद्दा देव आहे की नाही हे सिद्ध करण्याचा नाहीये.. तर संतांचे अनुभव, त्यांचा विश्वास नाकारण्यासाठी तुम्ही जो निकष वापरता, त्याच निकषाने इतरही बऱ्याच गोष्टी फेटाळल्या जाऊ शकतात.
म : हम्म… मी माझेच लॉजिक सोयीस्करपणे वापरत होतो, हे माझ्या लक्षातही आले नव्हते.
ग: चालतं रे… तुला हा विरोधाभास दिसला आणि मुख्य म्हणजे तू तो मान्य केलास हेच महत्त्वाचे.
चल, तुझा चहा पिऊन झाला असेल तर निघुयात आपण.
म : हो… एक मिनिट थांब… अहो चहावाले काका, यांच्याकडून पैसे घेऊ नका – आजचे आणि यापुढील महिनाभराच्या चहाचे पैसे मीच देणारे.
ग: अरे, अनेक संतांनी ईश्वराचा अनुभव घेतला आहे आणि त्यांचे अनुभव लिहून ठेवले आहेत.
म : हॅ.. मला तसले पुरावे मान्य नाहीत हां… संतही माणसेच असतात आणि त्यांच्याकडूनही चूक होऊ शकते.
ग: ठीक आहे, पण मग तुला 'पुरावा' म्हणजे नक्की काय अपेक्षित आहे?
म : प्रत्यक्ष, अनुभवजन्य पुरावा… जो मी स्वतः पडताळून पाहू शकेन.
ग: हम्म… ठिक आहे. चल, चहा घेतोस? या समोरच्या टपरीवरील काका मस्त चहा बनवतात.
म : हाहा! हार मान्य केलीस का? तर मग चहा घेऊच आणि पैसे तू द्यायचेस
ग: बरं बाबा … तू चल तर..
…. काका , दोन स्पेशल चहा द्या, मस्त आलं-वेलची टाकून!
……….
म : चांगला आहे रे चहा… त्यातून तू पैसे देणार म्हणून अजूनच चांगला लागत आहे, हॅ हॅ!
ग: हाहा, तेही खरंच… अरे वाह, हातात नवीन घड्याळ आहे का?
म : हो! अरे मी वाटच पाहत होतो की तुझं लक्ष जातंय की नाही
ग: मस्त आहे… महाग असेल ना?
म : हो, महाग तर असणारच कारण हे अस्सल रोलॅक्स (Rolex) घड्याळ आहे. दीड लाख मोजलेत मी याला
ग: बापरे … अरे पण ते अस्सल आहे हे तुला कसे कळले?
म : घड्याळासोबत त्याचे अस्सलतेचे प्रमाणपत्र घेतलेय. वेडा वाटलो काय मी?
ग: तसं नाही.. पण त्या प्रमाणपत्रांचं काय सांगता येत नाही…
म : म्हणजे?
ग: अशी प्रमाणपत्रे कोणीही बनवून देऊ शकतं-
म : अरे बाबा, रोलॅक्स कंपनीचं प्रमाणपत्र आहे ते!
ग: हो, पण ते प्रमाणपत्र माणसंच बनवतात ना… आणि माणसांकडून चुका होऊ शकतात.
म : ओह… आलं लक्षात माझ्या. पण ही गोष्ट वेगळी आहे-
ग: म्हणजे तुझे रोलॅक्स अस्सल आहे हे सिद्ध करण्यासाठी तुलाही मानवी साक्ष आणि मानवी संस्थांवरच अवलंबून राहावे लागते.
म : तरीही-
ग: कोण कुठल्या एखाद्या मानवी इंजिनीअरने दिलेले प्रमाणपत्र तू डोळे झाकून स्वीकारतोस, पण संतांची साक्ष मात्र नाकारतोस?
म्हणजे , जेव्हा सोयीचे असते तेव्हा तू मानवी पडताळणीवर, मानवी प्रमाणपत्रावर विश्वास ठेवतोस. पण देवाच्या बाबतीत मात्र तीच तू नाकारतोस… ऐसा कैसे चलेगा राजा?.
म : …
ग: हे बघ… मुद्दा देव आहे की नाही हे सिद्ध करण्याचा नाहीये.. तर संतांचे अनुभव, त्यांचा विश्वास नाकारण्यासाठी तुम्ही जो निकष वापरता, त्याच निकषाने इतरही बऱ्याच गोष्टी फेटाळल्या जाऊ शकतात.
म : हम्म… मी माझेच लॉजिक सोयीस्करपणे वापरत होतो, हे माझ्या लक्षातही आले नव्हते.
ग: चालतं रे… तुला हा विरोधाभास दिसला आणि मुख्य म्हणजे तू तो मान्य केलास हेच महत्त्वाचे.
चल, तुझा चहा पिऊन झाला असेल तर निघुयात आपण.
म : हो… एक मिनिट थांब… अहो चहावाले काका, यांच्याकडून पैसे घेऊ नका – आजचे आणि यापुढील महिनाभराच्या चहाचे पैसे मीच देणारे.
