इ.स. १९१५ मध्ये इंग्रजां नी इराणमधील शिराज या शहराला वेढा दिला. सूफीजींनी उजवा हात नसतानाही डाव्या हाताने पिस्तूल चालवले. कल्पना करा, एका हाताने पिस्तूल चालवणं किती अवघड असतं, पण सूफीजी इतके निपुण होते की इंग्रज सैनिक थरथर कापत. ते इंग्रजांना धडकी भरवत होते. पण शेवटी त्यांच्याकडील गोळ्या संपल्या. त्यामुळे ते पकडले गेले. इंग्रजां नी ठरवले की दुसऱ्या दिवशी त्यांना गोळ्या घालून मारले जाईल.
सूफीजी कोठडीत बंद होते. दुसऱ्या दिवशी सकाळी जेव्हा जल्लाद कोठडीचा दरवाजा उघडण्यासाठी आला, तेव्हा त्यांना आश्चर्याचा धक्का बसला. सूफीजी शांतपणे समाधी अवस्थेत बसले होते. त्यांनी प्राणायामाच्या साहाय्याने आपले प्राण विसर्जित केले होते. त्यांनी इंग्रजां च्या हातून मरण्यापेक्षा स्वेच्छेने आपल्या इच्छेने प्राणत्याग केला. इंग्रजां चा काय भ्रमनिरास झाला असेल, तर कल्पना करा! त्यांना वाटले होते की आपण एका क्रांतिकारकाला गोळ्या घालून मारणार, पण तो क्रांतिकारक त्यांच्यापुढे शांतपणे स्वतःचे प्राण सोडून गेला. हा होता सूफीजींचा शेवटचा डाव – ज्यात त्यांनी इंग्रजां चा मानसिक पराभव केला.
इराणमध्ये आजही लोक 'आकाश सूफी' या नावाने त्यांची आठवण करतात. त्यांची समाधी इराणमध्ये आहे आणि लोक तिला श्रद्धापूर्वक नतमस्तक होतात. इराणी संस्कृतीवर सूफीजींचा अमिट प्रभाव पडला आहे. तिथल्या लोकांच्या मनात ते अजरामर आहेत.
सूफी अम्बाप्रसाद हे एक असे क्रांतिकारक होते, ज्यांनी आपल्या बुद्धिमत्तेने, विनोदी वृत्तीने, आणि शौर्याने इंग्रज सत्तेला अनेकदा चकमा दिला. त्यांचा हात नव्हता, पण त्यांची इच्छाशक्ती अतुलनीय होती. त्यांनी अनेक वेषांत, अनेक रूपांत क्रांतीची ज्योत पेटवली. आजच्या पिढीने त्यांच्या कार्याची जाण ठेवली पाहिजे. मातृभूमीसाठी, स्वातंत्र्यासाठी, आणि न्यायासाठी त्यांनी केलेले बलिदान अमर आहे.
तो हात नव्हता, पण हिम्मत होती; त्यांचा आवाज नव्हता, पण क्रांती होती; त्यांचे शस्त्र नव्हते, पण बुद्धी होती. सूफी अम्बाप्रसाद यांचा जयजयकार!
गोष्ट संपली, पण प्रेरणा अमर! सूफीजींनी आपल्या शौर्याने, बुद्धीने, आणि बलिदानाने इतिहासात आपले नाव कोरले. आपणही त्यांच्या कार्यातून प्रेरणा घ्यावी आणि आपल्या मातृभूमीची सेवा करावी, हीच आमची इच्छा आहे. जय हिंद!
